Światowy Dzień Pierwszej Pomocy . Pierwsza pomoc nie zna granic

12 września obchodzimy Światowy Dzień Pierwszej Pomocy. Tegoroczne hasło „Pierwsza pomoc w kontekście migracji” przypomina, że umiejętność reagowania w sytuacji zagrożenia jest ważna zarówno dla osób, które musiały opuścić swoje domy i kraje, jak i dla społeczności, które je przyjmują. 

304 miliony migrantów na świecie, 94 miliony osób mieszkających poza krajem urodzenia w Europie i około 130 konfliktów zbrojnych na świecie. Nigdy wcześniej tak wielu ludzi nie żyło poza miejscem swojego urodzenia, a miliony osób każdego roku podejmują niebezpieczne podróże w poszukiwaniu bezpieczeństwa, ochrony lub szansy na lepsze życie. 

Taka droga rzadko bywa łatwa. Odwodnienie, wychłodzenie, wyczerpanie, silny stres i niepewność to tylko część zagrożeń. Do tego dochodzą bariery językowe, różnice kulturowe, lęk przed instytucjami i brak wiedzy o tym, gdzie oraz jak szukać pomocy. 

Kiedy liczą się sekundy, nie ma znaczenia, skąd pochodzimy. Dlatego pierwsza pomoc pozostaje jedną z najważniejszych i najbardziej uniwersalnych umiejętności, jakie może mieć współczesne społeczeństwo. 

W tym kontekście pierwsza pomoc jest czymś więcej niż zbiorem technik. Daje poczucie sprawczości i pozwala działać wtedy, gdy każda minuta ma znaczenie, zanim przyjedzie karetka. W sytuacji migracji staje się także mostem między tymi, którzy przybywają, a tymi, którzy ich przyjmują. 
 
W 2025 roku Polski Czerwony Krzyż przeszkolił 61,7 tys. osób z pierwszej pomocy. Do tego dochodzą szkolenia z pierwszej pomocy psychologicznej. Po naszych kursach prowadzonych w ramach programu “Prolog 2025” aż 98% uczestników zadeklarowało wzrost wiedzy i umiejętności, co potwierdza, że pierwsza pomoc pozostaje jedną z najskuteczniejszych inwestycji w bezpieczeństwo społeczne. 

Zdrowie nie dotyczy tylko ciała. Osoby w drodze często niosą w sobie lęk, napięcie i ślady trudnych doświadczeń. O tych ranach łatwo zapomnieć, bo są niewidoczne. 

Dlatego współczesna pierwsza pomoc obejmuje nie tylko ratowanie zdrowia i życia, ale także podstawowe wsparcie emocjonalne osób dotkniętych kryzysem. Ma to szczególne znaczenie w kontekście migracji, konfliktów zbrojnych i katastrof, gdy obciążenia psychiczne mogą być równie dotkliwe jak skutki fizyczne. 

W Polskim Czerwonym Krzyżu pierwsza pomoc psychologiczna jest stałym obszarem działań. Programy edukacyjne i szkolenia uczą, jak rozpoznawać reakcje na stres, wspierać osoby w kryzysie i pomagać im odzyskać poczucie bezpieczeństwa. 

Ile można zrobić, zanim przyjedzie pomoc? Statystyki są jednoznaczne: choć 67% Polaków deklaruje znajomość zasad pierwszej pomocy, tylko 19% czuje się w nich pewnie. Tymczasem karetka jedzie średnio około 8 minut w mieście i około 15 minut poza dużymi aglomeracjami. 

Najwięcej wypadków zdarza się w domu, wśród najbliższych. To oznacza, że pierwszym ratownikiem najczęściej nie jest lekarz, lecz ktoś z rodziny, sąsiad, koleżanka lub kolega. Ćwicząc pierwszą pomoc, dbamy więc o bezpieczeństwo ludzi wokół nas. 

Natychmiastowo rozpoczęte RKO może podwoić lub nawet potroić szanse przeżycia osoby po nagłym zatrzymaniu krążenia. Użycie AED w pierwszej minucie od zatrzymania krążenia może zwiększyć przeżywalność nawet do 90%. 

Badania pokazują, że osoby, które otrzymały pomoc świadka w ciągu pierwszych 2 minut, miały aż o 81% większe szanse przeżycia niż osoby, które nie otrzymały RKO przed przyjazdem służb. 9 na 10 osób, które doznają nagłego zatrzymania krążenia poza szpitalem, umiera, jeśli pomoc nie zostanie podjęta odpowiednio szybko. 

Nauczanie pierwszej pomocy należy do kluczowych działań Polskiego Czerwonego Krzyża. Kursy, od podstawowych po instruktorskie, prowadzi wykwalifikowana kadra. Uczymy m.in. resuscytacji krążeniowo-oddechowej, obsługi AED, opatrywania ran oraz reagowania w przypadku zadławienia czy oparzenia. Oferujemy również kursy pierwszej pomocy psychologicznej i pierwszej pomocy dla zwierząt. 

Coraz więcej firm decyduje się na szkolenia z pierwszej pomocy. W czasach, gdy rośnie znaczenie ESG i dobrostanu pracowników, kursy dla przedsiębiorstw są prostym sposobem na zwiększenie bezpieczeństwa zespołu, a jednocześnie wspierają upowszechnianie umiejętności, które ratują życie. 

Od ponad trzech dekad Polski Czerwony Krzyż organizuje także Mistrzostwa Pierwszej Pomocy - jeden z największych programów edukacyjnych promujących wśród młodzieży ratowanie życia. Każdego roku tysiące uczniów szkół ponadpodstawowych przygotowują się do rywalizacji na poziomie rejonowym i okręgowym, a 16 najlepszych drużyn z całego kraju spotyka się w finale ogólnopolskim. W realistycznie przygotowanych scenariuszach wypadków uczestnicy uczą się nie tylko udzielania pierwszej pomocy, ale także współpracy, odpowiedzialności i działania pod presją czasu. 

Światowy Dzień Pierwszej Pomocy będzie okazją do licznych działań edukacyjnych organizowanych przez oddziały Polskiego Czerwonego Krzyża w różnych regionach Polski. 

Na Podkarpaciu zaplanowano rodzinne zajęcia z podstaw pierwszej pomocy dla uczestników programów realizowanych przez PCK. 

 
W Podlaskiem wolontariusze grupy SIM Białystok przeprowadzą pokazy dla najmłodszych - przedszkolaków oraz uczniów klasy 2 lokalnej szkoły podstawowej. 

 
W Warszawie przez trzy dni odbywać się będą kursy pierwszej pomocy oraz praktyczne pokazy i ćwiczenia podczas pikników „Rodzinkowanie”. Dzięki takim inicjatywom mieszkańcy — niezależnie od wieku i pochodzenia — będą mogli zdobyć lub odświeżyć umiejętności, które mogą okazać się kluczowe w ratowaniu ludzkiego życia. 
 
Pierwsza pomoc jest jedną z najbardziej demokratycznych umiejętności. Nie wymaga specjalistycznego sprzętu ani wykształcenia medycznego. W wielu sytuacjach to właśnie świadek zdarzenia jest pierwszą osobą, która może pomóc. 

 
Pierwsza pomoc była jednym z powodów powstania całego ruchu Czerwonego Krzyża. Idea narodziła się po bitwie pod Solferino w 1859 roku, kiedy szwajcarski przedsiębiorca Henry Dunant zobaczył tysiące rannych żołnierzy pozostawionych bez pomocy. Jego działania doprowadziły do powstania Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.