Premiera raportu Think Tanku PCK: jak skuteczniej organizować pomoc w kryzysie?

Ostatnie kryzysy pokazały, że samorządy i organizacje społeczne potrafią szybko mobilizować się do działania. Jak sprawić, żeby przy kolejnym zagrożeniu współpraca nie musiała być organizowana od podstaw? Think Tank Polskiego Czerwonego Krzyża przeanalizował doświadczenia 185 gmin z całej Polski.

Pełnoskalowy konflikt na terenie Ukrainy, sytuacja na granicy polsko-białoruskiej, powodzie i inne lokalne kryzysy wymagały w ostatnich latach organizowania pomocy na dużą skalę. Współpracowały przy niej samorządy, organizacje społeczne, wolontariusze i mieszkańcy.

Badanie Think Tanku PCK pokazuje zarówno potencjał tej współpracy, jak i obszary wymagające dalszego rozwoju. Tylko 46 proc. badanych pozytywnie odniosło się do stwierdzenia, że ich gmina w pełni koordynuje działania organizacji zaangażowanych w pomoc humanitarną na swoim terenie. W części przypadków partnerstwa rozwijały się dopiero w odpowiedzi na konkretny kryzys, a ważną rolę odgrywały bezpośrednie kontakty i zaangażowanie poszczególnych osób.

Nowy raport „Partnerstwo w warunkach kryzysowych. Efektywność i organizacja pomocy humanitarnej w Polsce – perspektywa jednostek samorządu terytorialnego” analizuje te doświadczenia i wskazuje rozwiązania, które mogą pomóc w przygotowaniu lokalnego systemu na kolejne sytuacje kryzysowe.

Jednym z najważniejszych wniosków badania jest znaczenie współpracy rozwijanej jeszcze przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej. W części badanych gmin relacje między samorządem a organizacjami społecznymi rozwijały się dopiero wtedy, gdy trzeba było już organizować pomoc.

Wcześniejsze przygotowanie pozwala ustalić, jakie organizacje działają na danym terenie, jakimi dysponują zasobami i kompetencjami oraz w jakich obszarach mogą wesprzeć działania. Raport wskazuje także na znaczenie wspólnych ćwiczeń, podczas których można w praktyce sprawdzić przepływ informacji, podział odpowiedzialności i przygotowane procedury.

Doświadczenia 185 gmin pozwoliły wskazać cztery główne obszary, których rozwój może usprawnić organizowanie pomocy podczas kolejnych kryzysów:

Autorzy raportu zwracają przy tym uwagę na różnice pomiędzy poszczególnymi gminami. Lokalne możliwości zależą m.in. od liczby działających organizacji, dostępności wolontariuszy, wcześniejszych doświadczeń i wypracowanych sposobów współpracy. Dlatego rozwiązania powinny uwzględniać lokalne warunki i dostępne zasoby.

Raport ukazuje się w momencie, gdy samorządy przygotowują się do nowych zadań związanych z ochroną ludności i obroną cywilną. Wnioski z doświadczeń ostatnich lat mogą być wykorzystane przy rozwijaniu lokalnych procedur, planowaniu współpracy i przygotowywaniu społeczności na kolejne sytuacje kryzysowe.

Nie da się przewidzieć każdego kryzysu. Można jednak wcześniej poznać lokalnych partnerów, określić dostępne zasoby, ustalić zasady współpracy i wspólnie sprawdzić je w praktyce.

Pełny raport „Partnerstwo w warunkach kryzysowych. Efektywność i organizacja pomocy humanitarnej w Polsce – perspektywa jednostek samorządu terytorialnego” zawiera szczegółowe wyniki badania, analizę doświadczeń samorządów oraz rekomendacje dotyczące dalszego rozwoju współpracy międzysektorowej.

Badanie przeprowadzono w pierwszej połowie 2026 roku. Wzięło w nim udział 185 gmin z całej Polski posiadających doświadczenie w pomocy humanitarnej w latach 2020–2026. Badanie zostało sfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.