Polacy widzą zagrożenia, ale wciąż nie są na nie przygotowani. Badanie PCK

Jak Polacy oceniają ryzyko kryzysów i katastrof? Czy mają przygotowane zapasy, plan działania i plecak ewakuacyjny? Komu ufają, gdy potrzebują informacji o bezpieczeństwie? Odpowiedzi na te pytania przynosi badanie „Przygotowanie polskiego społeczeństwa do klęski i katastrof”, zrealizowane na zlecenie PCK przez Zymetrię.

W sierpniu 2026 roku na zlecenie Polskiego Czerwonego Krzyża przeprowadzono ogólnopolskie badanie* dotyczące przygotowania Polek i Polaków na sytuacje kryzysowe i katastrofy. Wyniki pokazują wyraźny rozdźwięk: Polacy dostrzegają konkretne zagrożenia, ale nie przekładają tej świadomości na praktyczne przygotowania.

Jak wynika z badania, tylko 37% respondentów uważa za prawdopodobne, że w ciągu najbliższych 2–3 lat oni lub ich rodzina będą musieli zmierzyć się z sytuacją kryzysową lub katastrofą. Konkretne scenariusze uznają już jednak za bardziej realne.

Najwyżej oceniane jest prawdopodobieństwo wystąpienia ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak wichury, upały czy grad – jako bardzo lub raczej prawdopodobne wskazuje je 79% badanych. Wysoko oceniane są również cyberataki (69%), awarie infrastruktury, w tym brak wody czy ogrzewania (59%) oraz powodzie i podtopienia (54%).


Ocena ryzyka wystąpienia różnych sytuacji kryzysowych:

Jednym z najważniejszych wniosków badania jest niski poziom deklarowanego przygotowania gospodarstw domowych. Mniej niż jedna czwarta badanych uważa, że ich gospodarstwo jest przygotowane na sytuację kryzysową, a pełne poczucie gotowości deklaruje niewielka część respondentów.

Jeszcze większą lukę widać w przypadku planowania. Jedynie 29% rodzin ma ustalony plan działania na wypadek sytuacji kryzysowej – przy czym część tych planów nie jest znana wszystkim domownikom. Problem ten szczególnie dotyczy kobiet i osób starszych. Oznacza to, że samo posiadanie planu nie zawsze wystarcza. W sytuacji zagrożenia każdy członek gospodarstwa domowego powinien wiedzieć, co robić, gdzie się spotkać i jak skontaktować się z pozostałymi osobami.

Badanie pokazuje, że wielu gospodarstwach domowych już znajdują się rzeczy, które mogą być przydatne podczas kryzysu. Najczęściej badani deklarowali posiadanie latarek i baterii (64%), powerbanków (55%) i gotówki na wypadek awarii płatności elektronicznych (55%).

Jednocześnie znacznie rzadziej przygotowane są zasoby wymagające świadomego planowania. Tylko 45% badanych deklaruje posiadanie zapasu żywności na co najmniej 72 godziny, a 44% - zapasu wody pitnej. Plecak ewakuacyjny posiada zaledwie 14% badanych.


Wyposażenie gospodarstw domowych na potrzeby sytuacji kryzysowych:

Badanie pokazuje również różnicę między deklarowanym poczuciem samowystarczalności a rzeczywistym przygotowaniem. Mimo że ponad połowa gospodarstw domowych nie ma zapasu wody i niepsującej się żywności na trzy dni, większość respondentów uważa, że w przypadku braku dostępu do sklepów, bankomatów czy części usług byłaby w stanie funkcjonować samodzielnie przez co najmniej kilka dni.

W sytuacji kryzysowej Polacy przede wszystkim liczą na siebie i swoją rodzinę. Taką odpowiedź wskazało 57% badanych. Znacznie mniej osób deklaruje, że w pierwszej kolejności liczyłoby na służby czy organizacje pomocowe, takie jak PCK. To pokazuje, jak ważne jest budowanie własnej gotowości jeszcze przed wystąpieniem zagrożenia. Jeśli chcemy móc liczyć na siebie i swoich bliskich, musimy przygotować się wcześniej.


Na kogo liczą Polacy w sytuacji kryzysu czy katastrofy:

Istotną częścią badania była również gotowość do udzielania pierwszej pomocy. Wyniki wskazują na różnicę pomiędzy deklarowanymi kompetencjami a rzeczywistym poziomem przygotowania. Największą pewność badani mają w przypadku wezwania pomocy, sprawdzenia reakcji osoby poszkodowanej czy zabezpieczenia miejsca zdarzenia. Wraz ze wzrostem trudności zadania rośnie niepewność: niespełna połowa respondentów deklaruje gotowość do podjęcia resuscytacji czy tamowania silnego krwawienia. Najmniej pewnie badani czują się w przypadku użycia AED.

To szczególnie istotne w kontekście faktu, że wiele osób odbyło szkolenie z pierwszej pomocy wiele lat temu i nie odświeżało później swojej wiedzy. Regularna edukacja i praktyczne ćwiczenia mogą więc odgrywać kluczową rolę w budowaniu gotowości do działania.

Budowanie odporności społecznej nie powinno opierać się wyłącznie na ostrzeganiu przed zagrożeniami. Potrzebne są konkretne wskazówki, praktyczna edukacja i rozwiązania, które każdy może wdrożyć we własnym domu, niezależnie od wieku, miejsca zamieszkania czy sytuacji życiowej.

Polski Czerwony Krzyż, korzystając z doświadczeń zdobywanych podczas działań pomocowych chce być blisko ludzi również wtedy, gdy kryzys jeszcze nie nastąpił – pomagając przygotować się na sytuacje, w których wiedza, umiejętności i gotowość do działania mogą mieć znaczenie dla zdrowia i życia własnego oraz naszych bliskich.

__
*Badanie przeprowadziła Zymetria metodą CAWI na reprezentatywnej próbie 500 osób powyżej 18. roku życia, kontrolowanej pod względem płci, wieku, miejsca zamieszkania i wykształcenia.